Spektakl ,,Salpêtrière"

Jednym z celów Fundacji Natura i Sztuka jest realizowanie, wspieranie i promowanie działań artystycznych oraz dziedzictwa kulturowego Polski. Mając to na uwadze, w 2022 roku dofinansowaliśmy realizację spektaklu „Salpêtrière” w reżyserii Grzegorza Stachańczyka, w którym wystąpili Jadwiga Jankowska-Cieślak i Tomasz Olejnik. Spektakl został przygotowany przez Scenę 72 działającą przy Pracowni Rysunku i Form Monumentalnych na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, ASP w Warszawie i wystawiony w Kinoteatrze Rialto w Katowicach.

„Salpêtrière” podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, które zadał(a) zapomniana(y) za życia poet(k)a i prozai(cz)k(a) Maria Komornicka vel Piotr Odmieniec Włast, w swoim najważniejszym tekście, „Biesach”: „Jam jest, który jest – a Ty, której nie ma? Niedorodzonym biada”.

Spektakl powstał z inspiracji zarówno Kabałą, jak i postacią Komornickiej (Własta), którą Maria Janion określiła jako „(…) jedną z najbardziej nieugiętych w dziejach kultury naszej ostatniego stulecia. Jej odważna podróż w głąb własnej egzystencji ma niewiele sobie równych. Za swój nonkonformizm, za swój protest przeciwko przyjętym konwencjom społecznym, za swoją nieuległość i niezależność, za swoją ofiarę złożoną bogom Doświadczenia Wewnętrznego, poniosła najcięższe konsekwencje życiowe i moralne: zamknięcia w domu obłąkanych, zapomnienia, potępienia, wzgardliwej wyższości wobec „biednej wariatki”.

„Odważna podróż w głąb własnej egzystencji” w spektaklu jest ucieczką przed opresją, a zarazem ucieczką do wolności. Komornicka nie jest bohaterką narracji, jest „biografią” – źródłem, z którego zaczerpnięte zostały jedynie niektóre wątki z jej życia.

Spektakl, w założeniu, miał wizualnie odwoływać się do obrazu Tony’ego Roberta-Fleury’ego – „Doktor Pinel uwalnia obłąkane kobiety z Salpêtrière” z 1876 r. W wyniku ewolucji pierwotnej idei, a zwłaszcza projektu scenografii, jej przemiany ze statycznej, prezentowanej na wielkoformatowych panelach rysunkowych na ruchomą – animowaną i ekspresyjną, obraz Fleury’ego stał się jedynie tropem, do którego odniesieniem jest zaledwie tytuł spektaklu.

Galeria